Ποιος ήταν ο αρχιτέκτονας που σχεδίασε τη Στοά Καραντινού

76

Την μελέτη της Στοάς Καραντινού στην Καλλιθέα εμπνεύστηκε ο σημαντικός Έλληνας Αρχιτέκτονας Πάτροκλος Καραντινός. Ο Πάτροκλος Καραντινός (1903-1976) ήταν αρχιτέκτονας που εισήγαγε στην Ελλάδα το ρεύμα της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Δημιούργησε σημαντικά έργα στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (1962), το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου (1933) και το Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας.

Το πρώτο του έργο είναι το κτίριο καταστημάτων και διαμερισμάτων στη Καλλιθέα («Στοά Καραντινού») στην περίοδο 1926-1933. Ακολούθησαν το δημοτικό Καλλιθέας, το οποίο ήταν το πρώτο που θεμελιώθηκε το 1930 από τον ίδιο τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ως συμβολική πράξη έναρξης του κυβερνητικού προγράμματος. Η σύνθεση του είναι ήρεμη και αρμονική.
Το δημοτικό Χαροκόπου (1931) είναι ένα τυπικό ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο με πανομοιότυπα ανοίγματα στα δύο επίπεδα.

O Πάτροκλος Καραντινός γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη το 1903. Έρχεται στην Ελλάδα με την οικογένειά του το 1911.
Θα μπει στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Ε.Μ.Π. το 1919 και θα αποφοιτήσει το 1924. Εν τω μεταξύ θα έχει γνωριστεί με τον Δημήτρη Πικιώνη τη περίοδο που αυτός είχε διοριστεί ως επιμελητής (1921-1923).
Ο Καραντινός, ταξιδεύει μάλιστα με τον Πικιώνη και τον Παναγιωτάκο (σημαντικοί αρχιτέκτονες, δάσκαλοι του) το 1922 στην Αίγινα όπου εκτελεί μια σειρά σχεδίων. Ο Πικιώνης θα του επισημάνει τη σημασία της λαϊκής αρχιτεκτονικής.
Το 1925 εργάζεται ως αρχιτέκτονας στην Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων. Τη περίοδο 1927-1928 βρίσκεται στο Παρίσι, όπου εργάζεται για λίγο στο γραφείο του August Perret.
Τη περίοδο 1924-1930 η δράση του περιορίζεται κυρίως σε συμμετοχές διαγωνισμών. Το πρώτο του έργο είναι το κτίριο καταστημάτων και διαμερισμάτων στη Καλλιθέα («Στοά Καραντινού») στην περίοδο 1926-1933.
Ο Καραντινός θα είναι ένας από τους νέους αρχιτέκτονες που θα λάβει μέρος στο πρόγραμμα ανέγερσης νέων σχολικών κτιρίων, κατά τη δεκαετία του ’30.
Όμως το πρώτο του σημαντικό δημόσιο κτίριο, ήταν το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου Κρήτης. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1933 και η εκτέλεση του έργου έγινε σε πολλές φάσεις, έως το 1958. Λέγεται ότι ο Καραντινός κατάφερε να κερδίσει την ανάθεση μέσω γνωριμίας του με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο θέμα του φυσικού φωτισμού. Πρόκειται για μια διάταξη εκθεσιακών χώρων με διαδοχικές εσοχές-εξοχές κυβικών όγκων.
Ο Πάτροκλος Καραντινός θα αποδειχθεί ένας δραστήριος αρχιτέκτονας, οπαδός του μοντέρνου κινήματος. Αυτό τον έφερε κατά καιρούς σε αντιπαράθεση με συναδέλφους του από τη «συντηρητική» παράταξη.

Ο Καραντινός ασχολήθηκε μια μια σειρά σχολικών κτιρίων. Μάλιστα, ήταν ο κύριος επιμελητής της έκδοσης του επίσημου τόμου για τα σχολεία.
Το πρώτο σχολείο του Καραντινού ήταν το δημοτικό Καλλιθέας, και μάλιστα ήταν το πρώτο που θεμελιώθηκε το 1930 από τον ίδιο τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ως συμβολική πράξη έναρξης του κυβερνητικού προγράμματος. Η σύνθεση του είναι ήρεμη και αρμονική.
Το δημοτικό Χαροκόπου (1931) είναι ένα τυπικό ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο με πανομοιότυπα ανοίγματα στα δύο επίπεδα.
Γνωστό έργο του Καραντινού είναι και το δημοτικό σχολείο Καλησπέρη (1931), στους πρόποδες σχεδόν της Ακρόπολης.
Στα σχολικά κτίρια του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το σχολικό συγκρότημα Αμαρουσίου, το μεγαλύτερο από τα σχολεία του Καραντινού, το γυμνάσιο Ναυπλίου με το χαρακτηριστικό ελεύθερο γείσο στη ταράτσα, το δημοτικό στα Ταμπούρια (1932-1935) κ.α.
Τη δεκαετία του ’30 ο Καραντινός έδωσε και ορισμένα δείγματα κατοικιών.
Επίσης, τον Καραντινό απασχόλησε η σύγχρονη πολεοδομία.

Το 1934 μια ομάδα αρχιτεκτόνων, μεταξύ των οποίων και ο Καραντινός στέλνει μια επιστολή στον Νίκο Κιτσίκη, πρόεδρο του ΤΕΕ με σκοπό την επισήμανση της ανάγκης λήψης μέτρων για την εξυγίανση της πρωτεύουσας. Το 1936, επί Ι. Μεταξά, ιδρύεται το Υπουργείο Διοικήσεως Πρωτευούσης και το Φεβρουάριο του 1937 υπογράφεται η σύσταση του Ανώτατου Πολεοδομικού Οργανισμού που υπάγεται σε αυτό.
Ο Καραντινός συμμετέχει και στα τέσσερα όργανα του θεσμού, δηλαδή την Υπηρεσία Πολεοδομικών Μελετών, την Πολεοδομική Επιτροπή, την Αρχιτεκτονική Επιτροπή και το Ανώτατο Πολεοδομικό Συμβούλιο.
Το 1939 ανέλαβε τη διεύθυνση της Υπηρεσίας Πολεοδομικών Μελετών.
Το Υπουργείο Διοικήσεως Πρωτευούσης καταργήθηκε το 1941 και οι αρμοδιότητες πέρασαν στον έλεγχο του υπουργείου Συγκοινωνιών υπό τον Κων. Δοξιάδη.
Ο Καραντινός θα δραστηριοποιηθεί ξανά επαγγελματικά από το 1947.
Κύρια έργα του μετά τον πόλεμο, είναι το κτίριο της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1955-1961), το Αστεροσκοπείο, το κτίριο της Σχολής Χημικών καθώς και το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (1960-1962).
Η σχέση του Καραντινού με τη Θεσσαλονίκη, μεταπολεμικά, θα είναι γι’αυτόν καθοριστική σε επαγγελματικό και ακαδημαϊκό επίπεδο. Ήδη έχει ασχοληθεί από τις αρχές της δεκαετίας του ’50 με το κτίριο της Γεωπονοδασολογικής Σχολής του αρχιτέκτονα Μητσάκη, το οποίο έχει μείνει ανολοκλήρωτο πριν τον πόλεμο. Βέβαια ο Καραντινός μετατρέπει τα αρχικά σχέδια βάσει των νέων αναγκών και ολοκληρώνεται το 1955.
Επίσης κερδίζει το Α’ βραβείο στο διαγωνισμό για τη φοιτητική εστία στη Θεσσαλονίκη

Ο Καραντινός, μαζί με τους Γ. Λιάπη και Η. Σκρουμπέλο θα αναλάβει το συγκρότημα της Πολυτεχνικής Σχολής Θεσσαλονίκης του Α.Π.Θ. (1957-1962). Οι Καραντινός, Λιάπης & Σκρουμπέλος θα προχωρήσουν στη κατασκευή, έχοντας αποσπάσει το Β’ βραβείο στο διαγωνισμό.

O Kαραντινός θα ασχοληθεί ξανά με τα μουσεία. Το 1952 εκπονεί τη μελέτη για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας, παρότι τα τελικά σχέδια θα ολοκληρωθούν προς τις αρχές της δεκαετίας του ’60 και αυτό θα κατασκευαστεί τελικά πολύ αργότερα (1966-75). Επίσης ασχολήθηκε με το Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών και άλλα μουσεία, ενώ συμμετείχε σε επέκταση και ανακαίνιση του Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα. Το έργο βέβαια αφορά και τουριστικές μονάδες και άλλα κτίρια δημόσιου ενδιαφέροντος. Το 1963 κερδίζει, μαζί με τον Ζογγολόπουλο το Α’ βραβείο για το κτίριο της Ιεράς Συνόδου στη Μονή Πετράκη.
Στις 4 Μαρτίου του 1959 ο Καραντινός εκλέγεται από το σύλλογο καθηγητών της Πολυτεχνικής Σχολής Θεσσαλονίκης, τακτικός καθηγητής στην έδρα των αρχιτεκτονικών συνθέσεων του νεοσύστατου τμήματος αρχιτεκτόνων. Το Μάρτιο του 1960 το Συμβούλιο της Επικρατείας ακυρώνει την εκλογή του λόγω της μη κατοχής του διδακτορικού διπλώματος.
Το Φεβρουάριο του 1961 ο Καραντινός επανεκλέγεται καθηγητής στην ίδια έδρα. Θα παραμείνει ως το 1968, οπότε απομακρύνεται από το καθεστώς των συνταγματαρχών.
Ο Πάτροκλος Καραντινός απεβίωσε στην Αθήνα το 1976.

Φωτογραφία http://www.tonanonymon.gr

Χρονολογία:  1932

Περιγραφή εικόνας:

Ο Λέων Μάκκας στο κέντρο της φωτογραφίας με το λευκό καπέλο στα χέρια κατά τη διάρκεια προεκλογικής εκστρατείας στην Καλλιθέα το 1932. Αριστερά, ο Θανάσης Καπράλος και δεξιά ο Πάτροκλος Καραντινός.

Σημειώσεις επάνω στην εικόνα:

«Προεκλογικός λόγος Λέοντος Μάκκα εις Καλλιθέαν, Εκλογές 1932/Σχολεία Σχέδια»

Πληροφορίες – Σημειώσεις:

1.Ο Θανάσης Καπράλος, πρώτος από αριστερά, ήταν ο σωφέρ του αυτοκινήτου της εταρίας «Η.& Δ. Γεωργόπουλος»

2. Ο Λέων Μάκκας διετέλεσε Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ στην κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου το 1932, η οποία σχηματίστηκε στις 5 Ιουνίου 1932, μετά την παραίτηση της εξαήμερης κυβέρνησης του Αλ. Παπαναστασίου και παρέμεινε στην εξουσία μέχρι τις 3 Νοεμβρίου 1932.

Η εκκλησία της Αγίας Δύναμης

(Από athensmagazine.gr)

«Στην οδό Μητροπόλεως, μπροστά από την είσοδο του κτηρίου του πρώην Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων- σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Πάτροκλο Καραντινό- στο πεζοδρόμιο που φιλοξενεί άστεγους και σφηνωμένο μέσα στην στοά που δημιουργούν οι κολώνες του οικοδομικού τετραγώνου, βρίσκεται εντός της οικοδομικής επιφάνειας το εκκλησάκι της Αγίας Δύναμης.Ούτε στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό του 1939 ούτε μεταγενέστερα προέκυψε μία μελέτη που να διαχειρίζεται διαφορετικά την μικρή αυτή βασιλική εκκλησία του 16ου αιώνα, χτισμένη πάνω μάλλον είτε σε ερείπια Ναού για τον θεό Ηρακλή είτε πάνω σε αρχαίο ιερό των Ιλισιάδων Μουσών. Ο Καραντινός- αρχιτέκτονας του μοντερνισμού, μέλος της επιτροπής που συνέταξε τα συμπεράσματα του IV CIAM σε δεκατέσσερα σημεία, τα οποία αποτέλεσαν για τον Le Corbusier την βάση για την έκδοση της «Χάρτας των Αθηνών» το 1941 και μαθητής του Δημήτρη Πικιώνη και του Κυρίακου Παναγιωτάκου, σχεδιάζει την περίοδο 1952-1961 το κτήριο που στέγαζε μέχρι πρότινος το Υπουργείο Παιδείας, όπου με την αποπεράτωσή του αντιμετώπισε δριμεία κριτική. Το κτήριο της εκκλησίας επιλέγεται αρχικώς γιατί εισάγει κάποιου είδους αναπάντεχου, ανοίκειου, στον συνήθη χωρικό ρυθμό που δημιουργούν οι αστικές πολυκατοικίες του μοντέρνου κινήματος στο κέντρο της Αθήνας, με την εκκλησία να σφηνώνετε απρόσμενα μεταξύ των κολόνων. Επιπλέον, συμβάλλει στην αποκάλυψη μιας άλλης, Υπόγειας Αθήνας, καθώς κάτω από την Αγία Τράπεζα του ναού υπάρχει μια σκάλα που κατεβαίνει, όπου σε βάθος 15 μέτρων, υπάρχει ένας μεγάλος υπόγειος χώρος, σαν σπηλιά. Το χώρο αυτό, στα χρόνια της Επανάστασης του 1821, χρησιμοποιούσαν οι καλόγεροι της Μονής, όπου κατασκεύαζαν πυρίτιδα και μετέφεραν τα πυρομαχικά μέσω μιας υπόγειας στοάς που ξεκινά από τον υπόγειο αυτό χώρο και καταλήγει κάπου κοντά στο σημερινό σκοπευτήριο της Καισαριανής. Επιπλέον, το 2007 η κυβέρνηση Καραμανλή αποφασίζει την μεταφορά του Υπουργείου Παιδείας από το κτήριο επί της οδού Μητροπόλεως, καθώς γίνεται τόπος λαϊκής διαμαρτυρίας για τις συνθήκες της Παιδείας. Το κτήριο, το οποίο ανήκει στην Εκκλησία, δόθηκε προς εκμετάλλευση σε ξενοδοχειακό όμιλο όπου «Προκειμένου να επιτραπεί η αλλαγή χρήσης (καθώς το κτήριο βρίσκεται στο όριο της Πλάκας, σε περιοχή που προστατεύεται από ειδικό διάταγμα), το ΥΠΕΚΑ συμπεριέλαβε «φωτογραφική» ρύθμιση στον ν. 4280/14. Το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ) ενέκρινε την αλλαγή χρήσης του κτιρίου και πλέον ανοίγει ο δρόμος για να ξεκινήσει η διαδικασία αδειοδότησης.» (25/9/2014). Στο όνομα της εκμετάλλευσης μέσω της ξενοδοχειακής χρήσης του κτηρίου θα πραγματοποιηθεί ανάπλαση της όψης με προσθήκη νεοκλασικών στοιχείων, και επικαλούμενοι το «να ταιριάζει στην περιοχή» προστίθενται νεοκλασικά πλουμίδια που παραγράφουν το αποτύπωμα του μοντέρνου κινήματος του ’60 στην Αθήνα- καθώς εκκλησία, κράτος και οικονομική ξενοδοχειακή εκμετάλλευση επιδιώκουν το κύρος της εξουσίας που προσφέρουν τα πλουμίδια του Νεοκλασικισμού. Όπου εδώ μας έρχεται στον νου η άποψη του Άρη Κωνσταντινίδη, ότι ο ρυθμός αυτός ήταν ένας ξενόφερτος ρυθμός που φέρανε οι Βαυαροί με τον Όθωνα».

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Γράψτε το σχόλιό σας
Παρακαλώ γράψτε το όνομά σας εδώ