24 ΜΑΙΟΥ 1917…Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ

57

Επιδιώκοντας να εξαναγκάσουν τον βασιλιά Κωνσταντίνο και την κυβέρνηση της Αθήνας να διακόψουν την εμμονή τους για ουδετερότητα και να στραφούν στο πλευρό των Συμμάχων, κατέπλευσε στο Φάληρο μια ισχυρή γαλλική μοίρα, με 60 περίπου πλοία διαφόρων τύπων και μεγεθών, η οποία κατόπιν αγκυροβόλησε στον όρμο Κερατσινίου και στο στενό της Σαλαμίνας. Επικεφαλής του στόλου ήταν ο Γάλλος αντιναύαρχος Φουρνέ (Louis René Charles Dartige du Fournet), που είχε διακριθεί σε πολεμικές επιχειρήσεις στη Δ. Αφρική, Ισλανδία, Νέα Γη, Ινδοκίνα, Αντίλλες και Άπω Ανατολή (Σιάμ).

Ο βενιζελικός δήμαρχος του Πειραιά και οι σύμβουλοί του, δέχτηκαν τους Γάλλους με φιλικές διαθέσεις, ύστερα από προτροπή του Βενιζέλου και τους παρείχαν κάθε είδους διευκολύνσεις.

Οι Γάλλοι κατέλαβαν με αγήματα το Ταχυδρομικό Μέγαρο με το Τηλεγραφείο ελέγχοντας τα τηλέφωνα, τον ασύρματο, τις ταχυδρομικές παροχές, το Δημαρχείο (όπου λάμβαναν υπ’ όψιν κάθε πιστοποιητικό που εξέδιδε ο Δήμος), επέμβαιναν στις δημόσιες υπηρεσίες και στις χερσαίες συγκοινωνίες, κατάσχεσαν πολλά καΐκια εξορίζοντας τους ιδιοκτήτες τους και έκαναν συνεχείς νηοψίες στα εμπορικά πλοία, δημιουργώντας ένα σωρό προβλήματα. Η ναυαρχίδα τους δε, συνδέθηκε με απ’ ευθείας τηλεφωνική γραμμή με το Δημαρχείο.

Δυο φορές την εβδομάδα η μουσική της ναυαρχίδας παιάνιζε στον Τινάνειο Κήπο, δίπλα στον Άγιο Σπυρίδωνα, με σκοπό «να επισπάση αμέριστον ο Πειραιεύς την εμπιστοσύνην των Συμμάχων και να θεωρήται ως η κατ’ εξοχήν Φιλανταντική πόλις».

Στα μέσα Οκτωβρίου ο Γάλλος αντιναύαρχος Φουρνέ «ένεκα των πρωινών εν Αθήναις διαδηλώσεων, αποστέλλει ναύτας ίνα ενισχύση την Ελληνικήν Αστυνομίαν και ίνα προλάβει πάσαν τοιούτου είδους ταραχήν εν Πειραιεί, απεφάσισε να σχηματίση περιπολίας».

Στις αρχές Νοεμβρίου επέδωσε Διακοίνωση προς την ελληνική Κυβέρνηση, με την απαίτηση του ελέγχου των σιδηροδρομικών γραμμών, την παράδοση του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, την αποστρατιωτικοποίηση της Σαλαμίνας και του Πειραιά και την παράδοση ποσότητας πολεμικού υλικού.

Η Κυβέρνηση αρνήθηκε και ο Φουρνέ επιμένοντας όρισε τελεσιγραφικά την παράδοσή τους μέχρι την 18 Νοεμβρίου (1 Δεκεμβρίου, με το παλαιό ημερολόγιο), απειλώντας με λήψη μέτρων, «εκείνα τα οποία ήθελον κρίνει επιβαλλόμενα».

Στις 18 Νοεμβρίου / 1 Δεκεμβρίου, πριν ξημερώσει και «ενώ οι προβολείς του εν Κερατσινίω ναυλοχούντος ξένου στόλου κινούνται αενάως», άρχισε η αποβίβαση των συμμαχικών στρατευμάτων με λέμβους και ατμακάτους.

Μονάδες Γάλλων, Ιταλών και Βρετανών κατευθύνθηκαν προς την Αθήνα, σε τρεις φάλαγγες προς προκαθορισμένα σημεία. Η μια φάλαγγα ανέβηκε τη λεωφόρο Συγγρού, η άλλη την Πειραιώς και η τρίτη «δια της οδού του Ελαιώνος» (μάλλον την Πέτρου Ράλλη).

Συγκρούσεις ξέσπασαν στο στρατόπεδο Ρουφ, στη γέφυρα Πουλόπουλου και αργότερα στις περιοχές γύρω από την Ακρόπολη και το Ζάππειο. Από το Φάληρο, ο συμμαχικός στόλος βομβάρδισε τις αποθήκες όπλων στα Λιόσια, το Παγκράτι και τα ανάκτορα. Ταυτόχρονα, σημειώθηκαν άγριες σκηνές βίας μεταξύ βασιλοφρόνων και βενιζελικών, με λεηλασίες σπιτιών και καταστημάτων, κακοποιήσεις πολιτών και περίπου 35 νεκρούς.

Η όλη εμπλοκή είχε διάρκεια δυο ημερών και σταμάτησε με συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, μεταξύ Κυβέρνησης και Φουρνέ. Στον Πειραιά η σύρραξη αποφεύχθηκε όταν οι Γάλλοι πείστηκαν από τον δήμαρχο να μην επιτεθούν στην ελληνική φρουρά των “Επίστρατων” (το αντίπαλο δέος των φιλοβενιζελικών), που είχε καταλάβει τη νύχτα τα Γυμνάσια της πλατείας Κοραή. Ο Φουρνέ δέχτηκε να στρατωνιστούν οι Γάλλοι στη Δημοτική Σχολή της λεωφόρου Ελ. Βενιζέλου – Β. Σοφίας και «υπεσχέθη ότι ουδέν εχθρικόν μέτρον θα διατάξη κατά της πόλεως του Πειραιώς υπέρ ης ενδιαφέρεται και ως Ναύαρχος και ως άτομον».

Ο δήμαρχος Πειραιά όλη τη νύχτα γύριζε με το αυτοκίνητό του στην πόλη, καθησυχάζοντας τους κατοίκους, που είχαν πανικοβληθεί από τον βομβαρδισμό της Αθήνας. Στη θέση του διορίστηκε, από τέλη Νοεμβρίου 1916 μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου 1917, ο πρώτος πάρεδρος Π. Ξανθάκης, ενώ η κατάσταση συνεχίστηκε με βίαιες συγκρούσεις και συλλήψεις.

Τα παραπάνω γεγονότα έμειναν στην ιστορία ως Νοεμβριανά, ή“vepres grecques” στα γαλλικά (Ελληνικός Εσπερινός). Ωστόσο ο Φουρνέ, θεωρούμενος ως υπεύθυνος και ότι δρούσε από μόνος του, απαλλάχτηκε από τα καθήκοντά του στις 11 Δεκεμβρίου 1916 και τον Φεβρουάριο του 1917 αποστρατεύτηκε.

Στις 25 Νοεμβρίου, οι Σύμμαχοι κήρυξαν έκπτωτο τον βασιλιά Κωνσταντίνο και άρχισαν ναυτικό αποκλεισμό της Αθήνας, με σημαντικές επιπτώσεις στην τροφοδοσία του πληθυσμού. Ο βασιλιάς αποφάσισε να μετακινηθεί με τον Στρατό στην Πελοπόννησο, αλλά οι Γάλλοι “έκλεισαν” τον Ισθμό της Κορίνθου και η έλλειψη τροφίμων, που είχε επιβληθεί στην Αθήνα, επεκτάθηκε και στην Πελοπόννησο.

Και αφού αναφερθήκαμε στη “Νοεμβριανή” κατάληψη του Πειραιά να συνεχίσουμε και στην επόμενη κατάληψή του, τον Μάιο του 1917, πάλι από τους Συμμάχους και για τον ίδιο λόγο.

Οι Γάλλοι, συνεπικουρούμενοι από τη Βρετανία, απαίτησαν από τον Κωνσταντίνο να εγκαταλείψει τον θρόνο του, προκειμένου να άρουν τον αποκλεισμό, που είχαν επιβάλει με τα “Νοεμβριανά”. Στις 24 Μαΐου, ο Γάλλος τέως υπουργός Κάρολος Ζονάρ, ως Ύπατος Αρμοστής των Δυνάμεων, αποβίβασε αποικιακά γαλλικά στρατεύματα στον Πειραιά, γράφοντας στον Έλληνα πρωθυπουργό Ζαϊμη: «Προσεκτική εξέτασις του ζητήματος, μ’ έπεισε να αποφύγω παν σχέδιον αποβιβασεως είτε εις την ακτήν της Ελευσίνος είτε εις την Σαλαμίνα. Μόνον εις Πειραιά είναι δυνατόν να γίνη παρομοία αποβίβασις δια λόγους πρακτικούς. Προσθέτω, ότι τα στρατεύματά μας θα εύρουν εν Πειραιεί ευνοϊκοτάτους όρους έγκαταστάσεως μέχρις ότου δυνηθούν να επανέλθουν εις Μακεδονίαν».

Αρχικά έγινε αποβίβαση 100 περίπου ναυτών. Ύστερα γύρω στους 3.000 άνδρες του Γαλλικού Στρατού κατανεμήθηκαν σε διάφορα σημεία της πόλης, στην Καστέλλα, στην Πειραϊκή, στο Δημαρχείο, στο Γυμνάσιο, στο Δημοτικό, στο Παρθεναγωγείο και σε άλλα σχολεία.

«Τμήμα του γαλλικού στρατού εχαρακώθη εις την κορυφήν του λόφου της Καστέλλας, όπου υψώθη και η Γαλλική σημαία». Αγγλικά και γαλλικά αεροπλάνα εκτελούσαν πτήσεις και παρακολουθούσαν την απόβαση.

Ο Ζονάρ συνέλαβε και εξόρισε στην Κορσική μέλη της κυβέρνησης και πολλούς βασιλόφρονες πολιτικούς (Ιωάννη Μεταξά, Δημήτριο Γούναρη, Σπύρο και Σταμάτη Μερκούρη κ.ά.)

Στις 11 Ιουνίου 1917, γαλλικά στρατεύματα, υπό τον στρατηγό Σαράϊγ, διοικητή των Συμμαχικών δυνάμεων στο Μακεδονικό Μέτωπο, εισέβαλλαν στη Θεσσαλία με σκοπό να εμποδίσουν τη μεταφορά της σοδειάς του κάμπου στην Αθήνα, που θα μείωνε τις επιπτώσεις του ναυτικού συμμαχικού αποκλεισμού. Η «μάχη της σοδειάς», όπως ονομάσθηκε, έληξε μετά από μερικές αψιμαχίες, με την προέλαση του Γαλλικού Στρατού έως τη Λαμία και τη σύλληψη και μεταφορά των Ελλήνων στρατιωτών στην Πιερία. Η Γαλλική παρουσία στην περιοχή συνδυάσθηκε με συλλήψεις αντιβενιζελικών.

Έτσι ο Κωνσταντίνος, κυκλωμένος από παντού, αποσύρθηκε από τον θρόνο, υπέρ του δευτερότοκου υιού του Αλέξανδρου και στις 15 Ιουνίου 1917 αναχώρησε για την Ελβετία. Ακολούθως ο Ζονάρ έφερε στον Πειραιά τον Βενιζέλο και του ανέθεσε την πρωθυπουργία. Ακολούθησε μεγάλη διαδήλωση, εκφωνήθηκαν λόγοι και διατυπώθηκαν ανακοινώσεις.

Για μιά ακόμα φορά, η κάθε πολιτική παράταξη, ορμώμενη κυρίως από ιδεολογικές καταβολές που εκτιμούν διαφορετικά τα εθνικά κριτήρια και θεωρώντας ότι έχει το δίκιο με το μέρος της,προσπάθησε να επιβάλλει την άποψή της με κάθε λογής νόμιμο ή παραβατικό τρόπο.

Ανεξάρτητα από τις αντιλήψεις του καθενός, οι γαλλικές επεμβάσεις της περιόδου εκείνης, συνιστούν κατάφορες παραβιάσεις της ανεξαρτησίας ενός κράτους και επιβολές πολιτικής ηγεσίας της αρεσκείας ξένης χώρας.

Ο Δήμαρχος Πειραιά Αναστάσιος Παναγιωτόπουλος (βενιζελικός) μαζί με μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου επισκέπτονται τη Γαλλική Ναυαρχίδα ΠΡΟΒΑΝΣ, προσκομίζοντας στον Φουρνέ 2.000 υπογραφές Πειραιωτών βενιζελικών, ως ένδειξη φιλίας στις δυνάμεις της ΑΝΤΑΝΤ. Αργότερα ο ίδιος θα προσκομίσει παρόμοιο έγγραφο με 10.000 υπογραφές

Ο Φουρνέ προχωρεί σε μια πράξη πρωτόγνωρη για τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου. Αν και υπάρχει νόμιμη κυβέρνηση λαμβάνει την πρωτοβουλία να απελάσει όλους τους Πρεσβευτές και τις οικογένειές τους, χωρών που δεν ανήκαν στην ΑΝΤΑΝΤ ή που τηρούσαν ουδετερότητα. Μαζί με αυτούς αναχωρούν και ξένοι υπήκοοι φοβούμενοι το τι θα ακολουθήσει.

Οι Γάλλοι κατάσχουν τον Ελληνικό στόλο. Έλληνες Αξιωματικοί και ναύτες περιφέρονται άνευ αντικειμένου στους δρόμους του Πειραιά και της Αθήνας. Τραγελαφικές εικόνες στα πλοία. Οι βασιλικοί αφαιρούν πριν την παράδοση των πλοίων στους Γάλλους τα κλείστρα και προκαλούν δολιοφθορές ώστε να είναι άχρηστα για τους Γάλλους. Την ίδια στιγμή Έλληνες Βενιζελικοί καταστρέφουν πλοία φοβούμενοι ότι οι Βασιλικοί δεν θα τα παραδώσουν στους συμμάχους και θα τα στρέψουν εναντίον τους. Η τύχη κάθε πλοίου και ο λόγος καταστροφής του, είναι ανάλογος με την πλειοψηφία του πληρώματος που υπερτερεί.

Φωτο: http://dimitriskrasonikolakis.blogspot.gr

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Γράψτε το σχόλιό σας
Παρακαλώ γράψτε το όνομά σας εδώ