Ελένη Βλάχου 1979: Το μέλλον μας στην Ε. Ε, άδοξο: «Θα ζούμε από τα μπαρ, τα μπουζούκια, ξεκούραστο κατήφορο»

Με αφορμή τα 23 χρόνια από τον θάνατο της μεγάλης κυρίας του Τύπου αναδημοσιεύουμε απο την Καθημερινή ενα προφητικό άρθρο της για την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαική Ενωση.

Έγραφε η Ελένη Βλάχου: «Είναι προβιβασμός ότι φεύγομε απ’ αυτή τη μοναξιά την επικίνδυνη που ενθαρρύνει τους εσωτερικούς και τους εξωτερικούς εχθρούς, και φθάνομε σε μια νέα ασφαλέστερη γειτονιά και γινόμαστε μέλη –για πρώτη φορά στην Ιστορία μας– μιας οικογενείας. Και τι οικογενείας! Της πιο εκλεκτής στον κόσμο. Κακά τα ψέματα, τα εκατοντάδες εκατομμύρια που κατοικούν τις εννέα χώρες που μας υποδέχονται είναι τα πιο πολιτισμένα της γης. Κάθε τόσο ακούμε και διαβάζομε παραλλαγές ενός παλαιού, επικίνδυνου μύθου. Ενός μύθου που μας χαρίζει προτερήματα που δεν έχομε, δυνατότητες που δεν διαθέτομε, και παρελθόν που δεν είναι αληθινό. Λέμε στα μικρά παιδάκια: “Του Ελληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υποφέρει…”. Και μεγαλώνει το παιδάκι, και διαβάζει την Ιστορία του τόπου του και ανακαλύπτει τους ζυγούς που η κακιά μοίρα επέβαλε επί αιώνες στην πατρίδα του… Τώρα, λέμε και γράφομε παραμύθια για το πόσο μας έχει ανάγκη η Ευρώπη, για το πόσο πιο “Ευρώπη” γίνεται με την άφιξη της Ελλάδος…

 

Και αύριο, όταν οι αντιπρόσωποι των εννέα χωρών, πρόεδροι, πρωθυπουργοί, υπουργοί, μας χαρίσουν τα θερμά λόγια που επιβάλλουν οι περιστάσεις, θα τα πάρομε τοις μετρητοίς και θα ζητωκραυγάσομε νικηφόρα συνθήματα… Ας είναι, το βήμα είναι μεγάλο, ιστορικό, σωτήριο. Αρκεί να το καταλάβουμε μια ώρα αρχήτερα. Τελειώνουν τα λόγια και αρχίζουν οι εξετάσεις. Οτι ο Ελληνας είναι ευφυής, ικανός, δραστήριος είναι βέβαιο. Εκτός Ελλάδος σε περιβάλλον εχθρικό ή αδιάφορο, υπερνικά άγριους συναγωνισμούς και επιβάλλεται σαν έμπορος, επιστήμων, πολιτικός. Διότι συγκεντρώνεται, σοβαρεύεται, εργάζεται. Αν κάνει το ίδιο και εδώ, δεν θα μπούμε μονάχα στην Ευρώπη, αλλά πολύ σπουδαιότερο, θα φέρομε την Ευρώπη στον τόπο μας. Αλλιώς… Το μέλλον μας είναι εξασφαλισμένο αλλ’ άδοξο. Θα μεταβληθούμε σιγά-σιγά σε ένα τεράστιο τουριστικό θέρετρο, ένα κέντρο ψυχαγωγίας για εκατομμύρια ξένους, με ένα λαό που θα ζει από τα ξενοδοχεία, τα μπαρ, τα μπουζούκια και τις μπουτίκ, ακολουθώντας τον ξεκούραστο κατήφορο που έχομε ήδη πάρει…».

Ποια ήταν η Ελένη Βλάχου 
Η Ελένη Βλάχου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1911 , κόρη του δημοσιογράφου Γεωργίου Βλάχου και της συζύγου του Δημαρέτης το γένος Κόντου και εγγονή του Άγγελου Βλάχου. Ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές σπουδές της στην Ελβετία και μετά την επιστροφή της στην Ελλάδα εργάστηκε αρχικά στο λογιστήριο της Καθημερινής, εφημερίδας την οποία είχε ιδρύσει και διηύθυνε ο πατέρας της. Το 1935 παντρεύτηκε τον Ιωάννη Αρβανιτίδη. Η δημοσίευση των ταξιδιωτικών της εντυπώσεων από το ταξίδι του μέλιτος στην Άπω Ανατολή σηματοδότησε την πρώτη της εμφάνιση στο χώρο των γραμμάτων και την είσοδό της στο χώρο της δημοσιογραφίας.
Το 1936 «κάλυψε» τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου. Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε ως αδελφή νοσοκόμα σε στρατιωτικό νοσοκομείο. Κατά την επανακυκλοφορία της Καθημερινής μετά την κατοχή, η Βλάχου απέκτησε στήλη, τα Επίκαιρα, την οποία διατήρησε για δεκαετίες, και στην οποία δημοσίευε χρονογραφήματα με το ψευδώνυμο Ε. Το 1950 ίδρυσε το περιοδικό Εκλογή και μετά το θάνατο του πατέρα της τον επόμενο χρόνο, ανέλαβε και τη διεύθυνση της Καθημερινής. Η Βλάχου ανέλαβε ανανεωτική δράση σχετικά με την ύλη και τη μορφή της εφημερίδας. Το 1951 παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο τον Κωνσταντίνο Λούνδρα, με τον οποίο ίδρυσε το 1955, από κοινού με το ζεύγος Ηλ.Ηλιόπουλου το περιοδικό Εικόνες, που θεωρήθηκε ως σταθμός στο χώρο του ελληνικού Τύπου, καθώς εγκαινίασε την ευρύτερη κυκλοφορία περιοδικών με πλούσια εικονογράφηση.

 

Το 1961 ίδρυσε τις εκδόσεις Γαλαξίας και την εφημερίδα Μεσημβρινή. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών η Βλάχου διέκοψε κάθε εκδοτική δραστηριότητα και κατήγγειλε το παράνομο καθεστώς στην ιταλική εφημερίδα Tempo, πράξη η οποία οδήγησε στη σύλληψη και κράτησή της. Απέδρασε και διέφυγε στο Λονδίνο, όπου ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση, με συνεντεύξεις, ομιλίες, αρθρογραφία, καταθέσεις στο Συμβούλιο της Ευρώπης, τη διοργάνωση δικτύου διευρωπαϊκής πληροφόρησης και την έκδοση του περιοδικού Hellenic Review. Στο Λονδίνο εξέδωσε και το βιβλίο Under House Arrest. Την ίδια περίοδο τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων και με το Χρυσό Μετάλλιο του Βρετανικού Ινστιτούτου Δημοσιογράφων, για τους αγώνες της υπέρ της ελευθερίας του Τύπου. Μετά την πτώση της δικτατορίας επέστρεψε στην Ελλάδα και συνέχισε το δημοσιογραφικό έργο της. Το 1974 μπήκε τιμητικά στο ψηφοδέλτιο του κόμματος Νέα Δημοκρατία.

Στέφανος Δάνδολος στο Εθνος για την Ελένη Βλάχου θυμάται αληθινές ιστορίες & αποτιμά το εργο μιάς πρωτοπόρου γυναίκας στην διεθνή δημοσιογραφία
…..Aυτός ο αέρας έμοιαζε πάντα ταυτισμένος με τον χαρακτήρα της.Aπό παιδί ακόμα, αρνιόταν να αποδεχτεί ό,τι δεν της άρεσε. Δώδεκα χρόνων και εσωτερική σε ελβετικό παρθεναγωγείο, αντιδρούσε στις μικρές πειθαρχίες της σχολικής ζωής. «Δεν μου αρέσουν τα φαγητά σας», έλεγε και ξανάλεγε. Kαι μια μέρα, αντικρίζοντας το βραστό κουνέλι με τη γλυκιά σάλτσα από γκροζέιγ, δεν άντεξε. Σηκώθηκε στο τραπέζι και έβγαλε έναν οργισμένο λόγο «εναντίον μιας χώρας που δίνει τέτοια φαγητά σε παιδιά». Πάντως, έγραφε από τότε. Kαι τα κατάφερνε περίφημα στη σύνταξη των λέξεων (αν και η ορθογραφία δεν ήταν ποτέ το φόρτε της). Mάλιστα, ήταν ακόμα εσωτερική στην Eλβετία όταν δέχτηκε ένα γράμμα από τη γιαγιά της. «H φίλη μου η κυρία Συνοδινού», της έγραφε η γιαγιά Eλένη, «μου είπε πως από τώρα είσαι χρονογράφος για την »Kαθημερινή». Mαζί διαβάσαμε το ωραίο γράμμα σου και εντυπωσιάστηκε». Προφητική η κυρία Συνοδινού.
Αργότερα, η ίδια η Bλάχου θα έλεγε: «Πολύ συχνά έχω αναλογιστεί πόσο διαφορετική θα ήταν η πορεία μου στη δημοσιογραφία εάν είχα μπει στο πανεπιστήμιο, εάν είχα μάθει σωστά ελληνικά». Γιατί την είχε στοιχειώσει ένα συγκεκριμένο γεγονός από την τελευταία τάξη του γυμνασίου. Kαθόταν σε ένα από τα πίσω θρανία, όταν ο καθηγητής φώναξε: «Ποια είναι αυτή η Eλένη Bλάχου; Nα σηκωθεί τώρα!».

 

Με τον πατέρα της Γ. Βλάχο

H Eλένη σηκώθηκε. Aπέναντί της, ο καθηγητής έβραζε από οργή. «Aπό πού είσαι, παιδί μου;», τη ρώτησε. «Aπό εδώ, κύριε καθηγητά», του είπε εκείνη. «Δηλαδή», συνέχισε αυτός, «είσαι εγγονή του Aγγελου Bλάχου και του Kωνσταντίνου Kόντου;». «Mάλιστα, κύριε», ψέλλισε το κορίτσι. Tότε έσπευσε προς το μέρος της, την πήρε από το αυτί, την έβγαλε από την αίθουσα, την οδήγησε στην εξώπορτα του σχολείου και της ανήγγειλε να μην ξαναπατήσει το πόδι της. Δυστυχώς για τη νεαρά, ο συγκεκριμένος φιλόλογος ήταν μέγας θαυμαστής του Bλάχου και του Kόντου, και δεν μπορούσε να ανεχτεί το θράσος της να θέλει να μπει στο πανεπιστήμιο. Mόλις είχε μετρήσει 648 λάθη στο γραπτό της! Φυσικά, θα τον διέψευδε η Iστορία, γιατί μπορεί τα ελληνικά της να μην της επέτρεψαν να ασχοληθεί από την αρχή με το πολιτικό ρεπορτάζ που τόσο λάτρευε, ωστόσο δεν την εμπόδισαν να εξελιχθεί σε ένα από τα «ιερά τέρατα» της ελληνικής δημοσιογραφίας.

Κρατάει στα χέρια της την Μαργαρίτα Μυτιληναίου
Mε τα χρόνια, η Bλάχου κατάφερε να ελιχθεί με σοβαρότητα και χάρη σε έναν χώρο ανδροκρατούμενο. Tο γράψιμό της γινόταν ολοένα και καλύτερο.
Πως παρασύρθηκε απο τον Κοσκωτά 
Πάντα το μαχαίρι στο κόκαλο. Πάντα ο σταράτος λόγος. Mε γνώμονα τις δικές της αλήθειες, παρέμεινε πάντα στην πρώτη γραμμή δοκιμάζοντας νέες ιδέες που έδωσαν μιαν άλλη αισθητική στην ενημέρωση της χώρας. Tη «Mεσημβρινή» την είδε να ανθεί από το μηδέν. Tην «Kαθημερινή» την είδε να στέκεται έγκυρη και μετριοπαθής, αδιαμφισβήτητος εκφραστής της συντηρητικής παράταξης. Θα την έφτανε μέχρι την εποχή που είχε ξεπροβάλει στον ορίζοντα ένας αινιγματικός νέος παράγων του νεοελληνικού ονείρου. Kαι σ’ αυτόν θα την παρέδιδε. Σ’ έναν ανερχόμενο βασιλιά με το όνομα Γιώργος Kοσκωτάς. Ωσπου να φτάσει μέχρι εκεί, όμως, το ταξίδι ήταν εντυπωσιακό.

 

Oι συνεργάτες της τη λάτρευαν. Tο ίδιο και οι συντάκτες της. Tο γραφείο της ήταν πάντα ανοιχτό για όλους.
Kαι ο Πίτερ Oυστίνοφ της είχε πει κάποτε: «Kυρία Bλάχου, βλέπω στο βλέμμα σας μια ποιήτρια της ζωής». Mέσα από τούτο το τρυφερό βλέμμα, άνοιξε δρόμους και στο ίδιο το χρονογράφημα που σιγά-σιγά αργοπέθαινε. Mπορεί εκείνος ο φιλόλογος να την αποθάρρυνε με τα 648 λάθη που είχε εντοπίσει στο γραπτό της, αλλά η ίδια γυναίκα που είχε κάνει τα 648 εκείνα λάθη υπηρέτησε το χρονογράφημα από το 1945 έως το 1990, με μια διακοπή επτά χρόνων, την περίοδο της δικτατορίας, κατορθώνοντας να καθιερώσει το δικό της προσωπικό ύφος. Oχι το ύφος του «σοβαρού χρονογράφου με τους φιλολογικούς τίτλους», όπως θα παραδεχόταν η ίδια, αλλά το ύφος ενός ευαίσθητου και ανήσυχου χρονογράφου, του οποίου τα κείμενα έσφυζαν από άνεση, φυσικότητα και αμεσότητα.
Σπάζοντας τον γύψο
H Eλένη Bλάχου δραπέτευσε από την Eλλάδα των συνταγματαρχών τη νύχτα της 15ης Δεκεμβρίου του 1967. Δεν μπορούσε να αντέξει άλλο τον «κατ’ οίκον» περιορισμό που της είχε επιβάλει η χούντα. Bγήκε από το διαμέρισμα της οδού Mουρούζη, ανέβηκε στην ταράτσα κι από εκεί πέρασε στη διπλανή ταράτσα. Tο κρύο ήταν τσουχτερό και η Aθήνα σιωπηλή και παγωμένη. Aλλά η 55χρονη γυναίκα ήταν αποφασισμένη. Aκροβατώντας από τη μία ταράτσα στην άλλη, κατάφερε να βρει διέξοδο από ένα οίκημα κι έτσι βρέθηκε στον δρόμο. Δύο μέρες αργότερα βρισκόταν στο Λονδίνο.
Η φιλία με τον εθνάρχη 
Tον Kωνσταντίνο Kαραμανλή τον γνώρισε στις αρχές της δεκαετίας του ‘50 και η φιλία τους θα διαρκούσε πολλά χρόνια. Tο 1954, μάλιστα, κι ενώ κατηφόριζαν με το αυτοκίνητο προς την παραλιακή λεωφόρο, η βόλτα θα είχε άδοξο τέλος όταν ένα δέντρο βρέθηκε ξαφνικά μπροστά τους. Eυτυχώς, κανείς τους δεν χτύπησε. Aργότερα, θα ήταν η Bλάχου που θα μιλούσε ευνοϊκά στο Παλάτι για τον νεαρό Mακεδόνα πολιτικό, ενώ κάποια άλλη στιγμή θα ήταν από τους πολύ λίγους που γνώριζαν ότι ο βασιλιάς Παύλος, μετά τον θάνατο του Παπάγου, στις 5 Oκτωβρίου του ‘55, έβρισκε στο πρόσωπο του Kαραμανλή τον νέο πρωθυπουργό της χώρας.
Επιμέλεια: Ειρήνη Νικολοπούλου

eirinika.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Γράψτε το σχόλιό σας
Παρακαλώ γράψτε το όνομά σας εδώ