Εδώ Καλλιθέα… Ένας Δρόμος, μια Ιστορία… Οδός Μπιζανίου

Καλώς Ορίσατε

Οδός Μπιζανίου, Καλλιθέα. Μια μικρή πάροδος ανάμεσα στην Λασκαρίδου και την Κρέμου και κοντά στην Χαροκόπου. Ποιο σπίτι φιλοξενεί; Ποιό μυστικό κρύβει;

23/24 Ιουλίου 1944:

Το ολοκαύτωμα της οδού Μπιζανίου.

Αντιγράφω από εφημερίδα της εποχής…

«Το μηχανοκίνητο τμήμα του Μπουραντά ενισχυμένο και με ισχυρές δυνάμεις ταγματασφαλιτών ενήργησε στις 23 Ιουλίου επιδρομή στην Καλλιθέα. Τμήματα του Ι Συντάγματος του ΕΛΑΣ Αθήνας αντιμετώπισαν τους επιδρομείς και έγιναν συγκρούσεις σε πολλά σημεία της συνοικίας. Τελικά οι επιδρομείς υποχρεώθηκαν να αποσυρθούν με σοβαρές απώλειες.

Την άλλη μέρα 24 Ιουλίου, 1000 περίπου Γερμανοί άνδρες των ταγμάτων Ασφαλείας , της  Ειδικής και της Χωροφυλακής, κύκλωσαν από τα χαράματα την Καλλιθέα και τους γύρω συνοικισμούς με σκοπό να συντρίψουν την αντίσταση του γενναίου λαού της Καλλιθέας και να διενεργήσουν μαζικές συλλήψεις. Τα τμήματα του ΕΛΑΣ παίρνουν θέσεις μάχης και καλούν το λαό σε συναγερμό. Επονίτες σύνδεσμοι ειδοποιούν αμέσως τον ΕΛΑΣ και άλλων συνοικιών. Σε λίγο καταφθάνουν τμήματα του ΕΛΑΣ από τα Πετράλωνα, τα Σφαγεία, το Παγκράτι, τη Ν. Σμύρνη, το Δουργούτι, ακόμα και από την Κοκκινιά σε βοήθεια της Καλλιθέας.

Η μάχη αρχίζει από τις πρώτες πρωινές ώρες. Τα μαγαζιά κλείνουν. Οι τροχιοδρομικοί απεργούν. Η απεργία γενικεύεται. Όλος ο λαός σηκώνεται στο πόδι για να βοηθήσει τον ΕΛΑΣ. Ο εχθρός χτυπιέται αιφνιδιαστικά σε κάθε γωνιά των δρόμων. Σκληρή μάχη ανάβει γύρω από το σπίτι της οδού Μπιζανίου αριθμός 10, όπου είναι η έδρα του Φρουραρχείου του ΕΛΑΣ. Το υπερασπίζουν 10 Ελασίτες. Ο εχθρός χρησιμοποιεί βαρύ οπλισμό και όλμους. Το σπίτι ερειπώνεται από τις σφαίρες και τα βλήματα. Μα τα παλληκάρια του ΕΛΑΣ το μετατρέπουν σε κάστρο. Τα βόλια τους κρατούν σε απόσταση τον εχθρό. Δεκάδες στρώνονται τα πτώματα των επιδρομέων. Σε λίγο έρχεται καινούργια γερμανική ενίσχυση. Και οι συνεργάτες των κατακτητών φωνάζουν στους ηρωικούς Ελασίτες να παραδοθούν, γιατί δεν έχουν καμμιά πιθανότητα να γλυτώσουν. Αργά, συλλαβιστά και βροντερά ακούγεται η περήφανη απάντηση:

< Ο ΕΛΑΣ ΔΕΝ ΠΑΡΑΔΙΔΕΤΑΙ ΠΟΤΕ >

Κι αμέσως καινούργιες ριπές θερίζουν τον εχθρό. Η μάχη φουντώνει ξανά. Πέντε ώρες κρατάει η άνιση πάλη.

Για μια στιγμή σιγούν τα πυρά. Από τα παράθυρα του σπιτιού προβάλλει μια άσπρην πετσέτα σκαλωμένη σ’ ένα κοντάρι. Οι Ελασίτες προτείνουν να σταματήσει για λίγο η μάχη για να βγάλουν και να γλυτώσουν από τον θάνατο δυο γυναίκες με τα τρία παιδιά τους που βρίσκονται μέσα στο σπίτι. Μόλις βγήκαν τα γυναικόπαιδα τα πυρά ξανάρχισαν από το σπίτι. Πιο αραιά τώρα γιατί οι σφαίρες τελειώνουν. Σε λίγο πίσω από τα παράθυρα αντηχεί ο εθνικός ύμνος… «Χαίρε ώ χαίρε λευτεριά». Ύστερα ακούστηκαν πέντε πυροβολισμοί. Ήταν οι τελευταίες σφαίρες των ηρώων μαχητών. Δεν δέχονται να πέσουν ζωντανοί στα βρωμερά χέρια του εχθρού. Για τη λευτεριά που τραγούδησαν πριν λίγες στιγμές πρόσφεραν τώρα σεμνά το πιο πολύτιμο που είχαν, τη ζωή τους.

Η υπέροχη αυτή θυσία των ηρώων, θεριεύει το μίσος στις καρδιές όλων.

Οι συγκρούσεις στην Καλλιθέα συνεχίζονται ως το απόγευμα. Προς το βράδυ οι επιδρομείς αποσύρονται στη βάση εξόρμησης τους, στο κέντρο της Αθήνας. Οι απώλειες τους τη μέρα αυτή ήταν πάνω από 50 νεκροί και τραυματίες.

Το βράδυ στο σπίτι κάστρο της οδού Μπιζανίου γίνεται λαϊκό προσκύνημα. Στους τοίχους του σκαλίζονται τα ονόματα των ηρώων που έπεσαν.

Θανάσης Αλεξίου 20 ετών.

Γιάννης Ιωακειμίδης 17 ετών.

Σπύρος Χατζηπουλημένος 17 ετών.

Δημήτρης Γαλιάτσος 19 ετών.

Δημήτρης Βασιλειάδης 19 ετών.

Ιορδάνης Παπαδόπουλος 20 ετών.

Στέλιος Βιτζέντζος 20 ετών.

Γιώργης Γυμνόπουλος 21 ετών.

Γαβριήλ Μυριδινός 25 ετών.

Παύλος Λιγνόπουλος 20 ετών.

Κάτω από τα ονόματα οι Επονίτες της Καλλιθέας γράφουν τους παρακάτω στοίχους:

«Ολοκαύτωμα γινήκατε σεις

πατρίδα κι τιμή να υπερασπισθείτε

λεβέντες κι αν πεθάνατε σεις

αιώνια στη μνήμη μας ζείτε.

Αδέλφια η θυσία άσκοπα δεν έγινε

σα χείμαρρος το αίμα σας

της προδοσίας το βούρκο θα ξεπλύνει.

Η συνοικία σας ευγνωμονεί

κι ευλαβικά κλίνει το γόνα

περήφανη για σας που πέσατε.»

Την άλλη μέρα, 25 Ιουλίου, 3.000 λαού παίρνουν μέρος στην κηδεία των ηρώων. Τμήματα του ΕΛΑΣ φρουρούν την κηδεία. Ομιλητές καλούν τον λαό να αγωνιστεί κατά των επιδρομέων. Στην αγορά οι 3.000 γίνονται 10.000. Ένας επονίτης προτείνει ενός λεπτού σιγή. Όλος ο λαός γονατίζει και ψάλλει το πένθιμο εμβατήριο.

……………………

Ο πασίγνωστος λόγιος, ερευνητής της λογοτεχνίας και εκδότης Γιώργος Βαλέτας, μέλος του ΚΚΕ, κάτοικος για μεγάλο χρονικό διάστημα της Καλλιθέας όπου δίδαξε στη Μέση Εκπαίδευση και διετέλεσε και δημοτικός σύμβουλος, έγραψε για τη μάχη της οδού Μπιζανίου:

Στις 24 του Ιούλη 1944 η Εθνική Αντίσταση, ύστερα από τόσους θριάμβους επετέλεσε το μεγαλύτερο κατόρθωμα της με το ηρωικό ομαδικό, ασύλληπτο σε μεγαλείο, σε τόλμη και λεβεντιά ολοκαύτωμα των 10 νέων αγωνιστών του ΕΛΑΣ που αντιμετωπίζοντας αμέτρητους λυσσασμένους Γερμανοτσολιάδες, έδωσαν τη μάχη της τιμής και της θυσίας και θερίζοντας με τα ηρωικά τους άρματα τους αναρίθμητους πολιορκητές τους που είχαν σφίξει τον κλοιό τους το κάστρο τους, ένα μικρό ισόγειο σπιτάκι στην οδό Μπιζανίου της βορεινής Καλλιθέας κατά τα Σφαγεία απ’ όπου ξεκίνησαν οι περισσότεροι. Το χρονικό είναι μοναδικό και γράφτηκε μέσα σε δύο ώρες. 10 παλληκάρια απ’ το λόχο Χαροκόπου, πήδησαν τη μάντρα του σχολείου Λαζαροπούλου τα ξημερώματα και οχυρώθηκαν σ’ αυτό το απίθανο κάστρο. Ο οπλισμός τους ήταν όλος-όλος 3 αυτόματα, 7 τουφέκια, μερικές χειροβομβίδες και λίγα πυρομαχικά. Μ’ αυτά πολέμησαν σκληρά χωρίς ανταπόκριση στα καλέσματα του εχθρού για παράδοση και αφού εξαντλήσανε τα πυρά τους έριξαν ύστερα από μικρή διακοπή 5 πυροβολισμούς. Μ’ αυτούς οι ηρωικοί μαχητές έθεσαν τέρμα στη ζωή τους, σαν άλλοι Τρακόσιοι, για να μην πέσουν ζωντανοί στα βρωμερά χέρια των εχθρών. Πέρασαν όμως στην αθανασία. Το ολοκαύτωμα τους λάμπει φωτοβόλο στην ιστορία της Αντίστασης και αποτελεί ένα από τα πιο καταπληκτικά και μεγάλα θαυματουργήματα της, που μέχρι σήμερα προκαλεί το θαυμασμό του κόσμου και αντιλαλεί το μήνυμα των ηρώων για την ειρήνη,, την λευτεριά και την ανεξαρτησία, για την οποία θυσίασαν τη νιότη τους. Το Κάστρο γίνεται σήμερα προσκύνημα των ελεύθερων ανθρώπων του κόσμου και Μουσείο της Αθάνατης Εθνικής Αντίστασης.

…………………….

Αρματωμένα γύρω μας, κάθε λογής φουσάτα

και δέκα μόνο εμείς παιδιά, σε χάνι, νέο, Γραβιάς.

με ανεμισμένα φλάμπουρα, τα ατίμητα μας νιάτα

σύραμε το λεβέντικο χορό της λευτεριάς

κι αφού τριγύρω στρώσαμε τη γη, με οχτρών κουφάρια

μ’ ένα τραγούδι αφήσαμε την ύστερη πνοή.

Διαβάτη, δώσ’ το μήνυμα. Σα γνήσια παλικάρια

για την πατρίδα πέσαμε κι οι δέκα, εδώ, νεκροί.

Στοίχοι της Επονίτισσας συγγραφέας και μέλους του ΕΑΜ Σοφίας Μαυροειδή–Παπαδάκη η οποία είχε συγγράψει και τον ύμνο του ΕΑΜ και η οποία τότε ζούσε στην Καλλιθέα στην οδό Ηρακλέους.

………………………

To Περιφερειακό Συμβούλιο, στη συνεδρίαση του της 12ης Ιανουαρίου 2018, παρουσία εκπροσώπων της διοίκησης και των παρατάξεων του Δήμου Καλλιθέας καθώς και Αντιστασιακών που έζησαν εκείνες τις ιστορικές στιγμές του 1944, ενέκρινε την αποκατάσταση του ιστορικού κτιρίου επι της οδού Μπιζανίου, ώστε να αναδειχθεί σε σύμβολο Αντίστασης και μνήμης του Ελληνικού λαού. Έργο προϋπολογισμού 365.000 ευρώ σύμφωνα με την εισήγηση του Αντιπεριφερειάρχη Νοτίου Τομέα κ. Χρήστου Καπάταη.

Βοηθήματα:

Χρήστου Παπάζογλου: Η ΚΑΛΛΙΘΕΑ του χτες και του σήμερα / Αθήνα 2000.

www.Kallithea.gr   ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ / Μάχες του ΕΛΑΣ.

Παρουσίαση

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Γράψτε το σχόλιό σας
Παρακαλώ γράψτε το όνομά σας εδώ